Wat als een zelfstandige een aanvraag indient?

In de Nederlandse economie van 2026 is de groep zelfstandigen zonder personeel (zzp'ers) en ondernemers groter en diverser dan ooit. Waar het aanvragen van een hypotheek of lening voor een zelfstandige voorheen vaak een bureaucratisch doolhof was, zijn de processen in 2026 aanzienlijk gemoderniseerd. Toch blijft de kernvraag voor geldverstrekkers onveranderd: hoe stabiel is het inkomen op de lange termijn? Voor een werknemer in loondienst is een werkgeversverklaring vaak voldoende, maar voor de ondernemer fungeert de gehele bedrijfsvoering als het bewijsstuk voor kredietwaardigheid.

Wanneer een zelfstandige in 2026 een aanvraag indient voor een financiering, kijkt de bank niet alleen naar het verleden, maar ook naar de toekomstbestendigheid van de onderneming. In dit artikel analyseren we de specifieke eisen, de berekeningsmethodieken en de kansen voor ondernemers op de huidige woningmarkt.

De Inkomensverklaring Ondernemer (IKO)

De belangrijkste vernieuwing die in 2026 de standaard is geworden voor zelfstandigen, is de Inkomensverklaring Ondernemer (IKO). Waar ondernemers vroeger zelf hun jaarcijfers moesten toelichten aan een hypotheekacceptant, wordt dit proces nu uitgevoerd door gespecialiseerde rekenexperts.

Zodra je een aanvraag indient, moet je ji cijfers laten valideren door een door de bank erkende partij. Deze experts kijken naar de nettowinst uit de jaarrekeningen, de aangiftes inkomstenbelasting en de prognoses voor het lopende jaar. Het resultaat is een vastgesteld "toetsinkomen" dat door vrijwel alle geldverstrekkers in 2026 wordt geaccepteerd alsof het een loonstrook uit loondienst is. Dit versnelt het proces enorm; een ondernemer met een IKO op zak heeft in 2026 bijna even snel een akkoord als iemand met een vast contract.

De driejaarsregel versus de startende ondernemer

Een hardnekkige mythe is dat je als zelfstandige minimaal drie jaar ingeschreven moet staan bij de Kamer van Koophandel voordat je een aanvraag kunt indienen. In 2026 is deze regel aanzienlijk versoepeld, mits de basis van de onderneming solide is.

• Ondernemers langer dan 3 jaar: Voor hen wordt het toetsinkomen in 2026 gebaseerd op het gemiddelde van de laatste drie kalenderjaren. Als de winst in het laatste jaar lager was dan het gemiddelde, wordt vaak met dat lagere bedrag gerekend om de risico's te beperken.
• Startende ondernemers (1 tot 3 jaar): Voor deze groep kijkt de bank in 2026 scherp naar het arbeidsverleden. Was je voorheen in loondienst in dezelfde branche? Dan kan de bank de inkomsten uit het verleden combineren met de huidige resultaten. In 2026 zijn er zelfs specifieke "starters-hypotheken" voor zzp'ers die pas twaalf maanden actief zijn, mits zij werken in een sector met een hoge baanzekerheid, zoals de zorg, het onderwijs of de IT.

Zakelijke cijfers en de solvabiliteit

Wanneer een zelfstandige een aanvraag indient, kijkt de bank verder dan alleen de winst die naar de privérekening gaat. In 2026 is de 'financiële gezondheid' van de onderneming een doorslaggevende factor.

Geldverstrekkers analyseren in 2026 de balanspositie van ji bedrijf. Heeft je veel zakelijke schulden, zoals een leasecontract voor een auto of een lening voor bedrijfsmiddelen? Dit verlaagt ji leencapaciteit voor een privéwoning. Ook de solvabiliteit (de verhouding tussen eigen vermogen en totaal vermogen) en de liquiditeit worden getoetst. Een ondernemer die veel winst maakt maar ook extreem hoge kortlopende schulden heeft, wordt in 2026 kritischer bekeken dan een ondernemer met een bescheiden winst maar een kerngezonde balans zonder schulden.

De impact van de rechtsvorm (Eenmanszaak vs. BV)

De juridische structuur van ji onderneming bepaalt hoe de bank ji inkomen berekent in 2026. Bij een eenmanszaak of VOF wordt gekeken naar de winst uit onderneming vóór belastingen. Voor de bank is dit ji inkomen, minus een forfaitair bedrag voor de te betalen inkomstenbelasting.

Bij een Directeur-Grootaandeelhouder (DGA) van een Besloten Vennootschap (BV) is de procedure complexer. De bank kijkt in 2026 naar:

• Het toegekende salaris (het DGA-loon).
• De winst die in de BV achterblijft (de opgepotte winst).
• De mogelijkheid om dividend uit te keren.
  In 2026 wordt vaak de winst van de BV opgeteld bij het salaris van de DGA, mits de onderneming na deze onttrekking nog steeds over voldoende werkkapitaal beschikt. Het voordeel voor de DGA is dat hij in 2026 vaak meer flexibiliteit heeft om zijn inkomen fiscaal optimaal te presenteren voor een hypotheekaanvraag, mits de accountant dit goed onderbouwt.

Verzekeringen en sociale zekerheid

Een specifiek aandachtspunt voor zelfstandigen in 2026 is de afdekking van risico's. Sinds de discussies over de verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV) voor zzp'ers, vragen banken in 2026 steeds vaker hoe het inkomen gewaarborgd blijft bij ziekte.

Hoewel een AOV in 2026 nog niet voor elke hypotheek een harde eis is, kan het ontbreken ervan invloed hebben op het tarief of de maximale lening. Banken gaan ervan uit dat een werknemer bij ziekte twee jaar wordt doorbetaald, terwijl een zelfstandige zonder verzekering direct zonder inkomen zit. Veel zelfstandigen kiezen er in 2026 voor om een 'woonlastenverzekering' af te sluiten die specifiek de hypotheekrente dekt bij arbeidsongeschiktheid. Dit vergroot de kans op een snelle goedkeuring van de aanvraag aanzienlijk.

Pensioenopbouw en de toekomst

Ten slotte kijkt de geldverstrekker in 2026 naar de langetermijnvisie van de ondernemer. Als je de pensioengerechtigde leeftijd nadert (binnen 10 jaar voor de pensioendatum), wordt het pensioeninkomen meegerekend in de toetsing.

Voor veel zelfstandigen is de pensioenopbouw in 2026 nog steeds een uitdaging. De bank wil zien dat je ook na ji werkzame leven de lasten kunt dragen. Dit kan door middel van lijfrentes, een opgebouwde FOR (Fiscale oudedagsreserve) of simpelweg door de overwaarde in de onderneming. Een ondernemer die kan aantonen dat hij actief bezig is met vermogensopbouw voor later, heeft in 2026 een streepje voor. Het wordt gezien als een teken van financiële volwassenheid en stabiliteit, wat de risicoperceptie van de bank verlaagt.

Het aanvragen van een lening als zelfstandige in 2026 vereist een goede voorbereiding en een transparant dossier. Met de juiste inkomensverklaring en een gezonde balans zijn de mogelijkheden voor ondernemers echter groter dan ooit tevoren.